Nga: Sigismund Tannhauser
Siguria kombëtare nuk lidhet vetëm me kapacitetet ushtarake, por edhe me aftësinë e shtetit për të mbrojtur jetën e qytetarëve në situata ekstreme. Luftrat moderne tregojnë se sistemi shëndetësor bëhet një nga elementët më kritikë të infrastrukturës kombëtare. Në rast konflikti, spitalet duhet të përballojnë njëkohësisht trajtimin e popullsisë civile dhe të një numri të madh ushtarësh të plagosur. Për këtë arsye, Shqipëria duhet të zhvillojë një model të ri organizimi spitalor që mund të funksionojë në kohë paqeje, por që është i gatshëm të mobilizohet menjëherë në rast krize ose lufte.
Një model interesant për t’u marrë në konsideratë është sistemi gjerman i njohur si “Kleeblatt-Konzept” (koncepti i “tërfilit”). Ky model u zhvillua për të koordinuar shpërndarjen e pacientëve ndërmjet rajoneve të ndryshme, në mënyrë që asnjë spital apo rajon të mos mbingarkohet gjatë krizave të mëdha shëndetësore. Në thelb, vendi ndahet në disa zona bashkëpunimi, ku spitalet dhe autoritetet shëndetësore koordinojnë transportin dhe trajtimin e pacientëve në mënyrë të centralizuar.
Një sistem i tillë ka treguar se mund të shmangë kolapsin e spitaleve individuale dhe të përdorë kapacitetet e të gjithë sistemit në mënyrë më efikase.
Në Shqipëri, një koncept i ngjashëm mund të organizohet rreth një spitali ushtarak qendror, i cili do të ishte institucioni kryesor për trajtimin e plagëve të rënda të luftës dhe traumave komplekse. Ky spital do të shërbente si qendër koordinimi për të gjithë sistemin shëndetësor në rast emergjence. Përveç trajtimit të pacientëve më kritikë, ai do të menaxhonte logjistikën mjekësore, transportin e të plagosurve dhe shpërndarjen e pacientëve në rrjetin e spitaleve të tjera.
Rreth kësaj qendre duhet të ndërtohet një rrjet rajonal spitalesh dhe qendrash mjekësore (“hubs”). Këto hub-e do të përfshinin spitalet rajonale në qytetet kryesore, klinikat e mëdha dhe qendrat emergjente që mund të rrisin kapacitetin e tyre në kohë krize. Në rast konflikti, këto qendra do të trajtonin pacientët me plagë më të lehta, do të ofronin kujdes pas operacioneve dhe rehabilitim, si dhe do të mbështesnin spitalin qendror duke marrë një pjesë të ngarkesës.
Një element thelbësor i këtij sistemi është mobilizimi i personelit mjekësor. Në situata lufte, nevoja për mjekë, infermierë dhe teknikë shëndetësorë rritet ndjeshëm. Shqipëria mund të krijojë një sistem rezervash mjekësore, ku profesionistët e shëndetësisë trajnohen periodikisht për menaxhimin e traumave të luftës, kirurgjinë emergjente dhe organizimin e spitaleve në kushte katastrofe. Këta specialistë mund të aktivizohen shpejt në rast krize dhe të integrohen në rrjetin e hub-eve rajonale.
Përveç organizimit të personelit dhe spitaleve, një çështje kritike është siguria fizike e infrastrukturës spitalore. Konfliktet e fundit kanë treguar se spitalet shpesh bëhen objektiv i sulmeve ajrore ose raketore. Për këtë arsye, disa vende kanë investuar në struktura të mbrojtura. Një shembull i njohur është Izraeli, ku një pjesë e kapaciteteve spitalore – veçanërisht repartet e emergjencës dhe kujdesit intensiv – janë ndërtuar nën tokë ose në struktura të fortifikuara. Kjo i lejon spitalet të vazhdojnë funksionimin edhe gjatë bombardimeve.
Shqipëria mund të adoptojë një qasje të ngjashme, duke planifikuar që disa nga repartet më kritike të spitaleve të reja ose të rinovuara të ndërtohen në struktura të mbrojtura ose nëntokësore. Këto mund të përfshijnë sallat e operacionit, repartet e kujdesit intensiv dhe qendrat e emergjencës. Një investim i tillë rrit ndjeshëm reziliencën e sistemit shëndetësor dhe garanton që trajtimi i pacientëve të mos ndërpritet edhe në situata të rrezikshme.
Një tjetër element kyç është transporti dhe logjistika mjekësore. Në rast konflikti, të plagosurit duhet të transportohen shpejt nga zona e frontit ose nga zonat e goditura drejt qendrave të trajtimit. Kjo kërkon një sistem të koordinuar midis ambulancave, helikopterëve të emergjencës dhe spitaleve të ndryshme. Një qendër kombëtare koordinimi mund të monitorojë në kohë reale kapacitetet spitalore – si numrin e shtretërve të lirë, kapacitetin e kujdesit intensiv dhe disponueshmërinë e kirurgëve – për të shpërndarë pacientët në mënyrë optimale.
Është e rëndësishme të theksohet se një sistem i tillë nuk do të shërbente vetëm në rast lufte. Në kohë paqeje, ai do të përmirësonte ndjeshëm menaxhimin e katastrofave natyrore, aksidenteve të mëdha dhe pandemive. Rrjeti i hub-eve rajonale dhe koordinimi kombëtar do të mundësonin reagim më të shpejtë dhe përdorim më efikas të burimeve mjekësore.
Në një botë ku siguria dhe stabiliteti nuk janë më të garantuara, përgatitja për skenarë ekstremë është një domosdoshmëri strategjike. Shqipëria duhet të ndërtojë një sistem spitalor modern, i cili jo vetëm që përmirëson shërbimin shëndetësor për qytetarët në kohë paqeje, por edhe garanton mbrojtjen e jetës në rast krize apo konflikti. Një strukturë e tillë do ta bënte sistemin shëndetësor jo vetëm më efikas, por edhe një pjesë të rëndësishme të sigurisë kombëtare.
